www.payamewatan.com
 

 

 

صفحۀ اصلی

 

تاریخ نشر:03.07.2009

نجیب شفقیار

حال واحوال مطبوعات کشور:

از۷ ثور سال ۱۳۵۷ الی ۸ ثور ۱۳۷۱

رادیو بی بی سی دریکی ازبرنامه های خود که درچندین قسمت پخش گردید مطبوعات کشوررااززمان پخش اولین شماره شمس النهار الی امروز را به بررسی گرفت وسیرپرخم وپیچ آزادیهای وقیودات درعرصه مطبوعات کشوررا ازدیدگاه های آگاهان، درروشنی شواهد وروایات مختلف مورد تحلیل وقضاوت قرارداد. این برنامه خیلها جالب و دلچسپ توسط یکی ازژورنالیستان وآگاهان شناخته شده وپرکارعرصه سیاسی وفرهنگی کشورمحترم عبدالله شادان تهیه وگرداننده کی شده است خیلهای دلچسپ، آموزنده، قابل دقت وتامل است که اینک  یک بخش آنراخدمت شما خواننده گان گران ارج ازشکل شفاهی به گونه نوشتاری تهیه کرده تقدیم میدارم .

(باید یادآوری کنم که تاکید بر برخی از گفته ها وروایات از جانب من صورت گرفته است که نمایانگر اهمیت آن از دیدگاه این جانب میباشد.) ن. شفقیار

عبدالله شادان  : ... افغانستان  که مخالفان از آن  به عنوان کودتای ثور، کودتای کمونستی ثور و دستبرد نطامي ثور یاد کرده و طرفداران آنرا قیام نظامی ثور، انقلاب و یا انقلاب کبیر ثور نامیده اند از همان روز اول باعث صف بندیها وتخاصم اجتماعی سیاسی درجامعه افغانستان شد .نخست ازهمه خودکودتاچیان علیه یکدیگرقرارگرفتند، سپس کودتا چیان ومراکزسنتی قدرت ، کودتاچیان و مجاهدین وسرانجام طرفداران ومخالفان بین المللی کودتا به جان هم افتادند. این جدایی وانقطاب که باخشونت وخون همراه بودبرهمه شوون زنده گی افغانها درداخل وخارج کشوراثر گداشت . مطبوعات این دوره ي افغانستان که عمدتابه مطبوعات دولتی ، مطبوعات مجاهدین ومطبوعات سازمانهاو گروه هاوافراد مستقل درداخل وخارج افغانستان دسته بندی میشوندهمه آینینه ی این جدایی ورویارویی خشونت بار ازدید گاه های متفاوت بودند. ازاین شمار نخست مطبوعات دولتی  به رهبر حزب دموکراتیک خلق افغانستان رابررسی میکنیم:

 

با پیروزی کودتای ثورمطبوعات افغانستان  به مرحله ای وارد میشودکه ازلحاظ ارتباط خودباقدرت حاکم بی سابقه است تایک دهه بعد ازکودتا هیچ نشریه ای آزاد نشر نمیشودوجای آزادی بیان وآزادی مطبوعات ، تهذب درمطبوعات حاکم میشود .

 محمد حسن بارق شفیعی روزنامه نگارواولین وزیراطلاعات وفرهنگ پس ازکودتای ثورمیگوید که رهبری حزب برمطبوعات ورسانه هارهبری ایدیولوژیک نه  بلکه رهبری بیروکراتیک بود :

بارق شفیعی   : بعد ازقیام ثوردر افغانستان مطبوعات ...( این کلمه فهمیده نشد ) نداشت  هرچه که بود گپهای بود و توضیبحاتی بود که دراطراف فرمایشات رهبر داده میشد ورهبری حزب بالای مطبوعات یک رهبری سیاسی ورهبری ایدیولوژیک   نبود بلکه بیخی یک رهبر بیروکراتیک بود ، حزب حکومت میکرد نه رهبری . مگرم به مطبوعات هم مداخله صورت میگیرفت  یا به شدت مداخله صورت میگیرفت . تمام جراید ، تمام روزنامه هاتابع کمیته های حزبی بودند ، بنابرآن اداره آن انتقال کرد ازحکومت به حزب .

عبد الله شادان  : پژوهشگران وروزنامه نگاران مخالف وموافق مطبوعات چهارده سال پس ازکودتارا عمدتا به سه دوره تقسیم میکنند: 

 حبیب الله رفیع روزنامه نگارو پژوهشگرافغان:

... دردوران کشور من نشرات  این دوره را به سه  حصه تقسیم کردیم :یکی دوره خلقی هاسب  که دوره کمونیستی ساختن است .دراین دوره تمام نشرات راسرخ ساختند رنگ کمونستی دادند ومیخوست که  همه چیزکمونیستی شود ، دوره دوم بعدازآمدن ارتش شوروی  به افغانستان است واین دوره مطبوعات دوره روسی کردن است ،همه نشرات را اینها میخواستند به شکل روسی بسازند ، تشکیلات مطبوعات را روسی ساختند ونامهای نشرات رامثلا حقیقت سربازوحقیقت انقلاب ثوراین همه راکاپی کردندبه این اساس  اینرامن به حیث دوره روسی ساختن مسمی کردیم ودوره بعدی که دوره نجیب است  اینرادوره عادی ساختن که پس میخواست نشرات رابه شکل سابقش درآرورد .

عبدالله شادان  :  عده ای ازکارشناسان سیاسی وتحلیل گران مضمون مطبوعات دولتی وحزبی این دوره رابا عبارات دگری بیان میدارند:

 

عبدالحمید مبارزروزنامه نگار وتحلیلگررویدادهای سیاسی  افغانستان :

من فکر میکنم که بعد ازکودتای ثورما میتوانیم به سه دوره تقسیم کنیم  یک :  دوره ایکه خلقی ها درقدرت بودند تحت رهبری تره کی حفیظ الله امین  ویکی دوره دوم است که ببرک کارمل به قددرت میرسد ودوره سوم دوره  نجیب است . من فکر میکنم که دراول که اینها به قدرت رسیدند به فکر استحکام قدرت حزب ودولت شان بودنددرمرحله دوم با تجربه ایکه وانتباهیکه ازدوره اول گرفتند همان بود که بندیهای سیاسی آزادشدند ، یکنوع آزادیها را خواستند به وجود بیاورند ولیکن  دراین دوړه هم اینها بیشترمطپوعات ایدیولوژیک قدرت داشت ومطبوعات آزادی وجود نداشت ، دوره سوم که  دوره آزادتراست دوره نجیب است  که دراین دوره ازیکطرف آشتی ملی یامصالحه ملی شروع میشود، جر گه های مصالحه ملی شروع میشود،ومذاکرات برای صلح درافغانستان شروع مییشود. دراین دوره آزادیها ازدو دوره ی  دگر بیشترداده شده .

عبد الله شادان  دوکتورحلیم تنویر روزنامه نگاروازمخالفان کودتای ثوردرخصوص مرحله اول کودتاونشریه ای دثور انقلاب میگوید که مضمامین منتشره دراین روزنامه ازنشریه ای  پراودا شوروی انزمان یکجانبه تربود :

حلیم تنویر: مرحله اول نشرات درانقلاب ثورهمان نشریه دثورانقلاب است که ازطرف حزب دموکراتیک خلق افغانستان چاب میشودشما باورکنید که از پراودا ی مسکوکرده بسیار شدیدترو بسیار انقلابیترویکجانبه مضامینش است ، آنقدر که اینها ازمثلا بریژینف وازلنین تعریف وتمجید میکردندواهداف ازانهارامیرساندند درمسکوهمانطورنبود.وهمان بود که تکرویها به شکل بسیار دگماتیکش جریان داشت و ...

عبدالله شادان  :

دوران حاکمیت حزب دموکراتیک خلق افغالنستان درچهارچوب وضعیت داخلی وبین المللی آنزمان مورد داوری قرارگیرد .

دوکتور عبد الله نایبی ریس نهضت آینده افغانستان :

من فکر میکنم درمسایل مربوظ به مطبوعات دوران حاکمیت حزب دموکراتیک خلق افغانستان رادرچوکات شرایط داخلی وبین المللی همان روزگارمطرح کرددرغیرآن داوریهای ذهنیگرایانه ی امروزی ناگزیر دورازحقیقت خواهد بود. درشرایطی که جنگ سرد بین دوقطب جهانی دراوج خود بودرسانه های گروهی متعلق به امپریالیزم ونظامهای سرمایه داری ضدشوروی درجهان تبلیغات عظیمی راعلیه آنچه اشغال افغانستان توسط شوروی عنوان شده بود، براه انداخته بودند ، هدف نیروهای ضد دولتی  ...ازارتجاع سنتی وکارگذاران مذهبی تشکیل یافته بودن به کمک میلیاردهادالرو...(؟) جنگی ولوژستیکی  وتبلیغاتی رابدست آورده بودند، یعنی هم به مقیاس خود اپوزیسیون داخلی وهم به مقیاس اپوزیسیون جهانی وسایل عظیم تبلیغاتی ومطبوعاتی علیه حاکمیت  ح . د . خ .  ا فعال بودند . مطبوعات حزب ودولت رادرآن شرایط غیرآزادقلمدادکردن ، فکرمیکنیم که جزازهمان تبلیغات ضد شوروی وضد ح .د.خ. ا بود ورنه به ساده گی مسله رامیشود وارونه بسازیم وبپرسیم که کدام یک ازرسانه های ضد شوروی آن وقت حقایق دوران خود حاکمیت ح. د.خ. ا را انعکاس میدادند ؟  اساسا مطبوعات یکجانبه ضد شوروی که مطبوعات جنگ علیه شوروی وجنگ علیه ح. د. خ ،.ا ودولت دموکراتیک افغانستان بود امکان دگری جز مطبوعات دفاعی برای دولت افغانستان نمانده بود .

 عبد الله شادان  :

مخالفان وموافقان حاکمیت ح. د. خ. ا تقریبا متفق النظراند که وقتی  دوکتورنجیب الله  درسال  ۱۹۹۶ به رهبری حزب ودولت میرسد ومشی مصالحه ملی را پیش میگیرد مرحله ای دگری درحاکمیت  حزب دموکراتیک خلق افغانستان  آغاز میشود . درباره این دوره هم داوریهای متفاوتی وجود دارد .

دکتورحلیم تنویر  به این نظراست که دوکتورنجیب الله عملا میخواست تغیری رابیآورد ، مطبوعات هم ازآزادیهای بهره مند شد ، ولی مردم باورنداشتند وآنرایک  تتاکتیک میشمردند.

دوکتورحلیم تنویر:

داکترنجیب الله عملا خواست که یک تغییر رادربین مطبوعات همان دوره  به حساب چپی هابه وجود بیاوردخودشان کوشش کرد منحیث یک آدم ملی درجامعه تبارز کند، قران شریقف را بدست داشت به قران بسیار زیاد تبحر داشت وبااستناد به این مسایل روحانی میخواست مردم را به این باوربرساند که شما بایدبرما اعتماد کنید تا ما بتوانیم یک جامعه ملی را تشکیل کنیم ونشرات هم شکل خودراتغیر دادنشرات بسیارآزاد شد البته نشرات آزاد درآن دوره ما نداشتیم ولی همین نشرات دولتی  آن وقت بسیار دیدگاهای خوب داشت  ، با روحانیون بسیار مصاحبه میکرد، ازگرفتن وزدن وبستن واین گپهای حرفی نبود وآهسته آهسته شکل نورمال را به خودگرفته بود، ولی این زمانیست که مردم اصلا هیج باورنمیکردندحتی اگرکسی قران شریف راقسم میخورد میگفتن نه  این  یک تاکتیک است به این خاطر جناح مخالف در جبهات ، درولایات وجاهای دگه همیشه کوشش میکردند که هم تبلیغ بکنند وهم ذهنیت مردم رادرهمان ذهنیت اول انقلاب ثورنگه دارد تا درمخالفت بتوانند نظام حزب دموکراتیک خلق را ازپا دربیآورند . 

عبد الله شادان    : 

شماری ازروشنفکران حتی بعضی ازآنهاییکه درگذشته درمخالفت جدی باحاکمیت حزب دموکراتیک خفق افغانستان قرارداشتند مش مصالحه ملی راچرخشگاهی درتاریخ رژیم ومطبوعات توصیف میکنند.

صبورالله سیاسنگ :

مشی مصالحه ملی نقطه عطفی درتاریخ رژیم بودوهمچنان درتاریخ مطبوعات . آزادی مطبوعات که در۹ قوس ۱۳۶۶ وتعدیلات مصوبه لویه جرگه جوزای ۱۳۶۹ قانون مطبوعات نشرشد .نشریه های پس ازاین درپرتوآزادی مطبوعات بیشتر جنبه ی ارگانیگ به خودگرفتند ، یعنی گویا زبان چارچوب دفاترمعین شدند . این دوران با به وجودآمدن دو نشریه ای قابل ملاحظه ای  سباوون واخبار هفته نشانی میشود،سپس دوران پیدایش سمارقی چندین نشریه شد مانند : محصل امروز، درفش جوانان . به همین ترتیب  نشریه های مانند پلوشه ،یاحق ،آزادی ، شوخک ،نوای صبح ، قلم ، ... که هرکدام  به ترتبیب زبان وموضع معینی بود وازموضع معینی به چاپ میرسید . همچنان قابل یادآوریست که برخی نشریه های مربوط سازمانهاویااحزاب غیرحاکمیت هم درپایتخت اجازه نشرگرفتند مانند جریده ی میهن ارگان مرکزی سازمان انقلابی زحمتکشان افغانستان.  همین دوران دوران  پخش نشریه های مربوط کانو نهای فرهنگی  هم بود ، مانند نشریه ی نای ازکانون مولانا جلال الدین بلخی ، ....

عبدالله شادان   :  اعظم رهنورد زریاب نویسنده و روزنامه نگار وریس اتحادیه نویسنده گان آنوقت میگوید که دراین دوره هیچگونه فشاری راازسوی حزب ودولت احساس نمیکرد ند.ا

اعظم رهنورد زریاب نویسنده وروزنامه نگار.

دوره ریاست جمهوری نجیب الله همانطوریکه قبلا من اشاره کردم آزدیهای معینی برای مردم،  برای روشنفکران ، و برای  فرهنگیان  داده میشود ،بصورت مشخص من میتوانم مثلا ازانجمن نویسنده گان افغانستان یادیکنم  که در دوره

اما محمدعیان عیان ازمدیران مسوول    دثورانقلاب   میگوید مطبوعات آن  دوره به نفع مردم عمل میکرد  ماخو همان وقت درنشرات خود  در سرمقاله ودرمضامین خود هیچ وقت اینطورنامه هاراکه مردم ما آنراخوش نکند یاد نکردیم . نه درسرمقاله نه دردگرمقالات ونه درگرمسایل .اخبارصرف برای خوبی ، برای یرهنمایی مردم وجامعه بود . اگرهمواخبارآدم مقایسه کند وببیند تمام درباره ای فرامین شورای انقلابی مخصوصا درباره ی فرمان اصلاحات ارضی ، عکسهای مردم  هموکی زمین توزیع شده ، همو که چه قسم خوشی میکرد ند وبعضی چیزهاییکه برای بیداری شعورسیاسی مردم استفاده میشد نشرکردم ، چیزیکه مثلا به ضد جامعه ماباشد ، به ضد مردم ما باشد ، به ضد عقیده مردم باشد مانشرنکردیم .

 عبدالله شادان  :

بیشترمخالفان میگویند که دردوره ی اول کودتای ثوربه اعتقادات، افکاروباورهای مردم هییچ گونه توجه ای نشد دوکتورمحمد هاشم عصمت الهی مولف کتاب  نظام های مطبوعات افغانستان

دوره نورمحمد تره کی و امین رامن شامل یک دوره میتوانم تقسیم بندی کنم که این دوره دوره بسیار خشونت است ، عقاید ، افکارواعتقادات وباورهای مردم هیچگونه توجه نمیشودبلکه باخصومت به همه مسایل نگاه میکنند . این یک مرحله است که درایین قسمت واقعاهمان خشونت کمونستی رامادراوجش میبینیم .

عبدالله شادان  :

 اما علی گل پیوند نخستین مدیر مسوول روزنامه ای دثورانقلاب میگوید که رهبران همواره تاکید میکردند که روحیات مردم درنظرگفته شود واهداف ارزشمند حزب ودولت فدای کلمات بی اهمیت نشود: هری سه شنبی ورځی تره کی صاحب اوامین صاحب دواړه په دلکشا کی دورځياڼواو ( هرروزسه شنبه تره کی صاحب وامن صاحب درقصر دلکشا روسای روزنامه هاورادیو تلویزیون رادرروزهای جداگانه دعوت میکردند ودرضمن نان  چاشت درباره مطبوعات بحث میکردند ومیگفتند که امیدوارند خواستهاوسووالات مردم رامنعکس کنیم وهمین گونه به روحیات افغانهاآشنا باشسم . برایتان یک مثال میگویم : درآن وقت کتاب من به نام  رقاصه پیر  چاپ شده بود ، جلد اول آرا بـــه تره کی صاحب بردم  . درجایی ازکتاب نام  لینین آمده بود.. برایم گفت که بهتربود این نام رابه کارنمیبردی زیرا مردم ما به آن حساسیت دارند و نمیخواهیم اهداف بسیارارزشمند خودرا با این کلمات کوچک خراب کنیم .

عبد الله شادان  :

 یکی ازنشریه های که به مسایل برنامه یی وایدیولوژیکی حزب میپرداخت ، جریده ی   خلق بود که انتشارآن پس ازتقریبا ۱۲ سال تعطیل ازسرگرفته شده بود ، این نشریه به زبانهای دری ، پشتو، اردووانگلیسی منتشر میشد . ایین هفته نامه درپاکستان خواننده گانی داشت وهرهفته چندین هزارنسخه ي آن به پاکستان فرستاده مییشد علی الظاهر پاکستان نگران بود وضیا الحق حاکم نظامی پاکستان ضمن مذاکره بانورمحمد تره کی رهبرحزبی ودولتی افغانستان تقاضاکردتاازارسال جریده ای خلق به پاکستان جلوگیری کند .

خیال محمد کټوازی ازوزیران اطلاعات وفرهنگ آن دوره  داستان رابازمیگوید :  من خودم درآن مذاکرات حاضربودم که نورمحمد تره کی به هاوانا رفت ، به میانجیگری کاستروباضیاالحق مذاکره کرده که درافغانستان صلح برقرارشوداین دراین مذاکرات ضیاالحق خواستهای داشت ونورمحمدتره کی هم ، خواست تره کی این بودکه پاکستان درامورافغانستان مداخله نکند، به مخالفیین کمک نکند وآنهارابرضد افغانستان تربیه نکند .مادرقله ای شمشماد ودرمرزباپاکستان کاریک تلویزیون راشروع کرده بودیم که برای پاکستان نشرات کند ، جریده ی خلق راکه به زبانهای اردووپشتووانگلیسی منتشرمیکردیم هرهفته چندین هزار شماره به پاکستان میفرستادیم وخواست ضیاالحق این بودکه ارسال جريده ای خلق رامتوقف سازیم وتبلیغات رادیو وتلویزیون شمشاد راتعطیل کنیم. ضیباالحق میترسید که این نشرات ضدیت جدیدی درپاکستان برآورده وانقلاب به پاکستان سرایت کند.

عبد الله شادان :

برخی ازپژوهشگران میگویند که مضمون مطبوعات این دوره باتحول وضعیت تغییرمیکردبدین معنی که اگردرماهای اول علاوه برتبلیغ فعالیتهای دولت مضمون عمده دگرمطبوعات خانواده سلطنت وجمهوری داودبود بعدا نیروهای مخالف رژیم ، مضمون اصلی مطبوعات قرارگرفت. 

صبورالله سیاسنگ شاعر وپژوهشگرافغان : 

لبه ی تیزنشرات این دوربیشترمتوجه خانواده ی سلظنتی وآل یحی یعنی جمهوریت سردادمحمد داود بود .تاخت وتازهای دراین دوران بیشتروپیشترازآنکه جنبه سیاسی وایدیولوژیک داشته با شد رنگ ورونق شخصی داشتندو بیشتراهانت بود درکارتون، درشعر، درطنزوفکاهه وغیره اواسط پیدایش نیروهای مقاومت بود که ازنورستان تاهرات دامنه پیدا کرد وبه مظبوعات وظیفه ای تازه تری داد وبرای نخستین باراصطلاحات: عناصر ضد انقلاب، اشرار... امپریالیزم، نوکرازتجاع وغیره به مطبوعات راه یافت بعدش هم جاروجنجالهای درون حزبی پیداشد وقسمت زیادی ازمطبوعات وقفدشواریهای سیاسی شد.

 عبد الله شادان :

درارتباط  به تحلیل چند وچون مطبوعات پس ازکودتای ثور و زمینه های سیاسی آن عده ای از اعضای سابق حزب دموکراتیک خلق افغانستان و برخی از سازمانهای چپ امروزی افغان نظر دگری دارند و میگویند که باید مسایل مربوط به

نجیب الله ریاستشرا دا شتم، ومن برای شما گفته میتنوانم که دراین دوره هیچ گونه فشاری از سوی حکومت و از سوی حزب، ما احساس نمیکردیم در انجمن نویسنده گان. امروز وقتی شماری از فرهنگیهای ما آن دوره را یاد میکنند، با نوعی حسرت از آن دوره یاد میکنند.

 عبدالله شادان :  محمد حسن بارق شفیعی یکی از مدیران روزنامه حقیقت انقلاب ثور تصریح میکند که آزادی مطبوعات دردوره دوکتور نجیب الله نه درمقایسه بامطبوعات آزاد بلکه درمقایسه بامطبوعات پیشین دوره حاکمیت حزب دموکراتیک خلق افغانستان آزاد تربود .

محمد حسن بارق شفیعی :

نه درمقایسه با مپوعات آزاد بلکه درمقایسه بامطبوعات پیش ازخودش یعنی مطبوعات دوره اول حاکمیت حزب مطبوعات بازبود وبعضی ازجریانات واحزاب وسازمانهای اجتماعی نشریه های داشتند وآنها حرفهای خودرا در داخل نشریه ی خوددرداخل حیات حزبی وسازمانی خودمیگفتندوحتثی بالای حزب هم انتفاداتث ملایم داشتند .

عبدالله شادان :  دراین دوره دونشریه : اخبارهفته وسباوون توجه بیشتر و خواننده گان بسیار را به خود جلب میکرد . به نظرشماری ازخواننده گان این نشریه سباوون به نشریه ای خانواده ها مبدل شده بود . آصف معروف معاون این مجله بود . یکی از ویژه گیهای  مطبوعات دوران کودتای ثورازنگاه بیشتری شاهذان عینی وناظران افزایش قابل توجه در چاپ کتاب است ، کمیته ی طبع ونشر، مطبعه اردوی ملی ، اتحادیه های روشنفکران وبسیاری ازنهادهای دولتی به چاب کتاب پرداختند .

اکبرکرگر روزنامه نگاروریس کمیته ی طبع ونشر آن دوران :

درآن دوران تحرکی درزمینه ی چاپ کتب به وجودآمد وهرسال درحدود ۳۵۰ عنوان کتاب به چاپ میرسید که البته این  پلان تنهامربوط کمیته دولتی طبع ونشروریاست بیهقی ونشرات طبع ونشر بوده  درپهلوی آن موسساتی دگری مانند  آکادمی علوم افغانستان ، وزارت اقوام وقبایل ، پوهنتون کابل ، وزارت تعلیم وتربیه ، انجمن نویسنده گان افغانستان ، انجمن هنرمندان افغانستان ، اتحادیه ی ژورنالیستان ، سازمانهای زنان افغانستان واتحادیه های صنفی نیز کتابهای را به چاپ میرساند . دردووران ظاهر شاه به اساس همان رساله ایکه درآن وقت چاپ شده بوده درتمام دوران جمعا  ۳۰۰ جلد کتاب چاپ شده بوده ، ولی دردهه ی هشتاد علاوه ازاستفاده ازخارج هم بود به زبانهای پشتو وفارسی وارد میشد ، تنها دریک سال  ازسوی کمیته دولتی طبع ونشر۳۵۰ غنوان کتان چاپ شد .

عبد الله شادان   :

 درسالهای  اخرکودتای ثور چند نشریه به زبان ملیتهای دگرنیز منتشر شد . ازجمله یولدوز به زبان  ازبیکی ، گوراش به زبان ترکمنی ، وثوب به زبان بلوچی .

 باوجود سلب آزادی بیان تعصب ، شوروی گرایی وتندروی های که درسالهای اول کودتاثور درسیاست ومطبوعات  صورت گرفت ، برخی ازتحلیلگران تصورمیکنند که بادرهم شکسته شدن انحصار سنتی قدرت سیاسی فضای فضای برای بحث وبیان مفاهیم جدید دراین دوران بوجود آمد . عزیز رویش ازمخالفان کودتای ثورمیگیوید حزب دموکراتیک خلق افغانستان فضایی را خلق کردکه درآن تابو شکنی عام شد .

عزیز رویش:  دوران حزب دموکراتیک خلق  یک دوران واقعا خیلی استثنایی درتاریخ افغانستان است، مامیتوانیم یک دوران عطف بگوییم ، درحزب دموکراتیک خلق نه بابرنامه های اگاهانه بلکه دراثر برخورد ناشیانه بامفاهیم وارزشهای انقلابی تحول بسیاربزرگی درعرصه مطبوعات پیش آمد. حزب دموکراتیک خلق برای اولین باربه شکل رادیکالش فضایی رادرافغانستان خلق کردکه تابوشکنی رساحه های مختلف حیات اجتماعی  ماوشما عام شد ، مثلا حمله برسنت استبداد سیاسی و استبداد و تحمق مذهبی، ...(؟) مناسبات اجتماعی وفرهنگی ،باحزب دموکراتیک خلق بود که وارد عرصه مطبوعات افغانستان شدند ، ترمینولوژیهای خیلی جدید ی برای اولین باردرافغانستان داخل شدند، برای اولین بارمردم مناسبات اجتماعی را به عنوان یک موضوع بسیاراساسی درمطبوعات به بحث کشیدند. به این خاطر ما نه میگوییم که اینها یعنی دراثر پلانهای آگاهانه یاستراتیژیکی که تدوین شده باشد وتوسط حزب دموکراتیک خلق  آمده بود اماحزب دموکراتیک خلق باشکستاندن انحصارقدرت سیاسی درافغانستان درحول خانواده مثلایک قبیله ی مشخص همانطور فضایی رادرافغانستان باز کرد که یک نوع آزادی ولو به شکل انارشیشتی اش یک نوع آزادی برای بحث ومباحثه وتبیین مفاهیم امثالهم درافغانستان ایجادی شد. به این خاطر من میتوانم بگویم که حزب دموکراتیک خلق درتمام عرصه ها درست مثلی یک شلاق برگرده مردم افغانستان برتاریخ افغانستان حواله شد وهمه گی راازخواب بیدارکرد وتمام تحمولاتیراکه بعدا ازآڼ شما میبینید که بسیارهم به شکل غیرقابلککنترولش دربعضی وقتهادربین افغانستان پیشرفت محصول ونتیجه مشخص حرکت حزب دموکراتیک خلق بود.

 

 عبد الله شادان  :

دوریکه با کودتای ثور۱۳۵۷ خورشیدی آغاز شده بود ۱۴ سال ادامه یافت وباانتقال قدرت به مجاهدین درهشتم ثور۱۳۷۱ خورشیدی  پایان یافت. درتقریبا یک دهه بعدی افغانستان درگیر جنگهاخونین داخلی شد ومطبوعات کشوردر داخل  وخارج دچارتحولاتی شد که آنرادربرنامه ای آینده بررسی خواهیم نمود .

برای شنیدن برنامۀ متذکره لطفاً بالای ویدیوی ذیل کلیک نمائید

 

 

 

   بازگشت به صفحۀ اصلی